Bekijk ze allemaal: monumenten!

gorinchem_hmonumenten // huis matthijs marijke.jpg (103 K)Gorinchem telt ruim tweehonderd rijksmonumenten die bijna allemaal binnen de stadsmuren van de vestingstad te bewonderen zijn. Opvallend is de nog steeds behouden oude structuur van de stad met al haar stegen. Lees hier meer over enkele bijzondere monumenten.

De Doelen
Molenstraat 30-32
Dit is een fraai gerestaureerd bouwwerk, de St. Jorisdoelen. Aan het begin van de Tachtigjarige Oorlog was Gorcum al een belangrijke vesting. Die moest beslist uit handen van de Spanjaarden blijven. Veel burgers waren lid van de schutterij. De Gorcumse schutters van St. Joris en St. Christoffel hadden hier hun ‘doel' waar zij hun schietoefeningen hielden. Hierbij hoorde uiteraard het 'doelhuis', De Doelen, waar de bijeenkomsten en de schuttersmaaltijden werden gehouden. Na 1589 verdedigden getrainde soldaten de vesting. De schutters bleven echter nog lang in de Doelen bij elkaar komen.

Grote Kerk en Grote Toren
Groenmarkt
De Grote Kerk aan de Groenmarkt is een driebeukige basiliek met romaanse en classicistische trekken. Het is duidelijk te zien dat de toren veel ouder is dan de kerk.
Tijdens de bouw verzakte het onderste deel van de toren waardoor er nu een knik in zit. De toren stond er al, toen de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) nog moest beginnen.
De Grote Kerk die erbij hoorde, heeft men omstreeks 1850 afgebroken en er deze nieuwe voor in de plaats gebouwd. Aan de zuidkant van de toren bevindt zich een zonnewijzer. In de toren is een bezinnings- en herdenkingscentrum ondergebracht.

Huize Matthijs-Marijke
Molenstraat 15
In 1557 gesticht door Matthijs Aelbertz en zijn vrouw Mariken Kolff. Zij bepaalden dat het na hun dood een huis voor weeskinderen en vondelingen moest worden. Het gebouw heeft een gevel in Lodewijk - XIV-stijl. De gevelsteen verbeeldt de bijbeltekst "Laat de kinderen tot mij komen". Aan de linkerkant op de gevelsteen staat de binnenvader van het weeshuis, die de jongetjes onder zijn hoede heeft en ze lezen en schrijven leert (de binnenvader heeft de plak in zijn hand). Aan de rechterkant zit de binnenmoeder van het weeshuis met de meisjes, die moesten leren handwerken (op haar schoot zit een meisje, ze ontluist het haar van het kind). In het steegje naast Huize Matthijs-Marijke vindt u in de muur van het gebouw nog het zogenaamde ‘Vondelingenluikje'. Achter dit luikje werden vroeger wel eens heimelijk pasgeboren baby's te vondeling gelegd.

Tolhuis
Molenstraat 109
Eeuwenlang het domein van tolgaarders aan wie passerende schippers op de Merwede hun tol moesten voldoen. Na de opheffing van de riviertollen in 1795 werd het gebouw een kazerne. Tot 1930 verbleven er militairen in en sprak men van de Tolkazerne. Het Tolhuis staat in de nabijheid van de plaats waar het middeleeuwse kasteel De Blauwe Toren stond. Hierin zaten de Martelaren van Gorcum in 1572 gevangen.

Hugo de Groot poortje
Grote markt
De beroemde geleerde Hugo de Groot werd in 1621 door een klein poortje naar de woning van koopman Adriaan Daetselaar op de Grote Markt gebracht, nadat hij in een boekenkist uit Slot Loevestein ontsnapte. Door dit poortje kwam Hugo de Groot, als arbeider verkleed, weer naar buiten. Hij wist onopgemerkt bij het veer aan de Merwede te komen, om zo uit het voor hem gevaarlijke Holland te ontsnappen. Het poortje is een overblijfsel van het huis De Gulden Roos.

Het Arsenaal
Boerenstraat
Met dit Arsenaal (wapendepot) in de Boerenstraat uit 1755 heeft Gorcum eeuwenlang een soort ‘superbom' binnen de wallen gehad. Hier lagen grote hoeveelheden explosieven opgeslagen. Het historische complex onderging een grondige restauratie, die in 1996 is voltooid. Het bevat nu achttien appartementen en vier ateliers.

Dit is in Bethlehem
Gasthuisstraat 25
De statige patriciërswoning ‘Dit is in Bethlehem' stamt uit 1566. Rond 1910 is het pand ingrijpend gerestaureerd. Het huis heeft een rijk versierde renaissancegevel. Het pand was van 1912 tot 1955 museum, waar de historische vereniging ‘Oud Gorcum' haar collectie toonde (nu ondergebracht in het Gorcums Museum). Nu is in het pand een boekhandel gevestigd.

Meer informatie:
www.regionaalarchiefgorinchem.nl
www.monumentenbox.nl

  • print
Content VVV Idee